25 stycznia, 2021 W Wiedza

Na czym polega terapia ręki?

Rodzice coraz częściej słyszą o obniżonych umiejętnościach grafomotorycznych dzieci, nieprawidłowym chwycie pisarskim i trudnościach z zadaniami manualnymi. Dzieci coraz więcej czasu spędzają w bezruchu i niestety ma to wpływ na rozwój małej motoryki. Coraz bardziej popularna staje się terapia ręki, której celem jest wspieranie prawidłowego rozwoju umiejętności grafomotorycznych.

 

Dlaczego dzieci mają trudności z odpowiednim trzymaniem narzędzia pisarskiego?

Gdybym chciała wymienić wszystkie zabawy, w które dzieci się bawią, zabrakłoby mi miejsca w księdze wielkości encyklopedii. A wszystkie są ważne i przyczyniają się do rozwoju małej motoryki. Dziecko nie ma prowadzonej terapii ręki, a w wieku kilku lat zaczyna pisać litery i prawidłowo trzyma narzędzie pisarskie! Czy to jest magia? Nie. To jest odpowiednia baza, którą ma w sobie dziecko i odpowiednie środowisko, w którym dziecko się rozwija.

Skąd się biorą trudności? Dlaczego niektóre dzieci trzymają niefunkcjonalnie narzędzie pisarskie, szybko się męczą podczas nauki pisania albo unikają tej aktywności?

Kilka powodów:
1. Napięcie mięśni – wpływa na dystrybucję odpowiedniej siły do wykonywanego zadania
2. Wrażliwość na dotyk – np. niechęć do określonych faktur, która może ograniczać dziecko w zabawach manipulacyjnych lub doprowadzić do tego, że dziecko będzie trzymać kredkę opuszkami palców
3. Kontrola posturalna – np. dziecko podpiera ręką głowę podczas zadań stoliczkowych, ma nieprawidłową pozycję ciała podczas siedzenia
4. Stabilizacja obręczy barkowej i nadgarstka – wpływa na efektywną i precyzyjną pracę dłoni
5. Obustronna koordynacja – wpływa na lateralizację; wykonywanie ruchów rękoma w tym samym czasie, np. wiązanie sznurówek, rzucanie piłki
6. Koordynacja wzrokowo-ruchowa – podążanie wzroku za rękoma, czyli moje oczy widzą co robią ręce

Oprócz trudności wynikających bezpośrednio z ciała dziecka, mamy tu do czynienia z nieodpowiednią ilością ruchu w życiu dziecka i brakiem odpowiednio przygotowanego środowiska.

 

Co to jest terapia ręki?

Ręce pełnią w naszym życiu wiele ważnych funkcji. Dzięki ich skoordynowanej pracy ubieramy się, czyli wciągamy skarpetki na stopy czy zakładamy czapkę na głowę. Przygotowujemy posiłki, bawimy się i uczymy, tworzymy dzieła sztuki, eksplorujemy świat, a nawet komunikujemy. Co mógłby zrobić wykształcony chirurg bez władzy nad rękami? Jak malarz mógłby zwizualizować to, co tworzy się w jego głowie? Ręce pozwalają nam się uczyć, pracować, spełniać marzenia, tworzyć świat; lecz przede wszystkim pomagają nam w codziennych prostych obowiązkach samoobsługowych. Są dla nas bezcenne.

Zdarza się, że mimo bogatego w doświadczenia środowiska, dziecko ma trudności z rozwojem małej motoryki: wykazuje niższe umiejętności względem posiadanego wieku, ma trudność z dystrybucją odpowiedniego napięcia mięśni, niefunkcjonalny chwyt, nie lubi zadań angażujących dłonie, unika określonych faktur.

Terapia ręki koncentruje się na rozwoju małej motoryki, usprawnianiu umiejętności grafomotorycznych. Jest ona poprzedzona diagnozą dziecka, obserwacją i ustaleniem planu terapii. Składa się z kilku etapów, a ćwiczenia stoliczkowe są dopiero ostatnim elementem.

Trudności z funkcjonalnym chwytem nie przechodzą same i nie pracuje się nad nimi układając palce dziecka w odpowiedniej pozycji. Terapia ręki to coś znacznie więcej niż dawanie dzieciom gniotków, śrubek do odkręcania i wylepiania wzorów z plasteliny. To nie jest problem u dziecka tylko z dłonią i palcami, choć na pierwszy rzut oka może to tak wyglądać. Umiejętności grafomotoryczne biorą się z ciała dziecka, czyli z jego anatomii.

Mamy trzy bardzo ważne prawa w rozwoju ruchowym dziecka:
1. Prawo następstwa ruchu cefalokaudalnego: rozwój przebiega wzdłuż ciała – od głowy do stóp.
2. Prawo następstwa ruchu proksymodystalnego: rozwój przebiega od centrum na zewnątrz, czyli od środka ciała do jego peryferii.
3. Prawo następstwa łokciowo-promieniowego: rozwój chwytu przebiega od strony łokciowej do promieniowej, czyli od małego palca do kciuka.

Co to oznacza? Na to, jak działają nasze ręce ma wpływ jak działa środek naszego ciała.

A więc terapia ręki prowadzi do poprawy umiejętności grafomotorycznych, jest prowadzona przez specjalistę i koncentruje się bardzo mocno na pracy mięśni całego ciała oraz zmysłów.

Bibliografia:

„Smart Hand Model. Diagnoza i terapia ręki u dzieci” Klaudia Piotrowska-Madej, Agnieszka Żychowicz

„Terapia ręki w praktyce” Wioletta Bartkiewicz, Aneta Giczewska