7 lipca, 2020 W #sztukarozwijamózg

Pedagogika twórczości, czyli nauka o twórczym stylu życia

Twórczość jest takim pojęciem, który jedni próbują definiować a inni nie chcą narzucać jakichkolwiek ram. Jest badana przez psychologów, pedagogów, neurobiologów oraz specjalistów innych dziedzin. (1) Na przełomie dziejów słowo twórca miało zmienne oblicze: w średniowieczu był nim Bóg, w XIX wieku artysta, a w XX człowiek. (2)

Na twórczość można patrzeć elitarnie i egalitarnie. Osoby uważające twórczość za elitarną są zdania, że tylko osoby, które wnoszą coś do ważnego z punktu widzenia kultury, nauki, techniki są wybitnymi twórcami. (3) Egalitarna twórczość z kolei odnosi się do faktu, że każda jednostka może być twórcą. (4)

Możemy wyróżnić poziomy twórczości: ekspresyjny, zawodowy, wynalazczy, innowacyjny i wyjątkowy – wg. koncepcji Taylora, wg. koncepcji Nęckiego: twórczość płynna, skrystalizowana, dojrzała i wybitna, z kolei w ostatnich latach badacze Beghetto i Kaufman rozwinęli koncepcję „Cztery T”: minitwórczość, twórczość codzienna, twórczość profesjonalna, twórczość wybitna. (5)

Twórczość stała się przedmiotem badań, dużego zainteresowania ze strony specjalistów pracujących z dziećmi. Krzysztof Szmidt w swojej książce „Pedagogika twórczości” wymienia funkcje, jakie spełnia sztuka:

  • funkcję rozwojową
  • funkcję ekspresyjną
  • funkcję socjalizacyjną
  • funkcję terapeutyczną
  • funkcję edukacyjną. (6)

W książce można znaleźć formy aktywności twórczej z podziałem na wiek dzieci, które wytypowała Teresa M. Amabile. Dla 2-3 latków są to: śpiew, rysowanie, konstruowanie, gra na instrumentach. Dla 4-5 latków: malowanie, zabawa słowami, taniec, fantazjowanie. Dla 6-7 latków: gotowanie, rzeźba, drama, stosunki społeczne. Dla 8-9 latków: tworzenie opowiadań, gry, ubranie. Dla 10-11 latków: zabawy liczbami, język, twórczość wizualna. Dla 12-13 latków: maszyny, informacje, pisanie. (7)

Szmidt na podstawie wielu opisów ucznia twórczego stworzył model idealny ucznia twórczego, na który składają się cechy intelektualne: płynność myślenia, giętkość myślenia, oryginalność myślenia, wrażliwość na problemy i myślenie pytajne, elaboracja – staranność; oraz cechy osobowościowe: otwartość umysłu i zamiłowanie do nowości, niezależność i odwaga, wytrwałość, upór, koncentracja na zadaniu. (8)

 


(1) K.J. Szmidt „Pedagogika twórczości”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2013r., s. 15
(2) Tamże, s.  93
(3) Tamże, s. 109
(4) Tamże, s. 112
(5) Tamże, s. 113 – 120
(6) Tamże, s. 292 – 293
(7) Tamże, s. 296
(8) Tamże, s. 306 – 308

Bibliografia:

K.J. Szmidt „Pedagogika twórczości”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne