15 czerwca, 2020 W #sztukarozwijamózg

Sztuka rozwija mózg

Projekt, dzięki któremu przyglądamy się sztuce i jej wpływowi na rozwój dzieci. Jedni badacze uważają, że dzieci nie są twórcze, inni, że są i to bardziej niż dorośli. Jest jeszcze podejście realistyczne – dzieci są twórcze w niektórych dziedzinach, które reprezentuje profesor Krzysztof Szmidt (2013). Uważa on, że twórczość w życiu dzieci spełnia kilka funkcji: rozwojową, ekspresyjną, socjalizacyjną, terapeutyczną i edukacyjną. (1)

Proces twórczy jest przedmiotem zainteresowania psychologów, pedagogów i neurodydaktyków. W ciągu dwóch najbliższych miesięcy będziemy bacznie przyglądać się sztuce i wspólnie zastanowimy się, dlaczego stanowi ważny element w rozwoju dzieci.

Irena Wojnar (za: Wojtanowska-Janusz, 2014) uważała, że dzięki sztuce pogłębia się, wzbogaca i intensyfikuje życie psychiczne człowieka. Jej zdaniem sztuka uczy refleksyjności, myślenia w sposób jednostkowy i zindywidualizowany, a także wpływa na ekspresję. (2)

Zdaniem Małgorzaty Suświłło (za: Wojtanowska-Janusz, 2014) edukacja artystyczna uwrażliwia na bodźce pochodzące z otaczającego świata. Pod ich wpływem dostrzega się piękno w dziełach artystycznych oraz odczuwa potrzebę wyrażania jej poprzez twórczość własną. Zwraca uwagę, że edukacja muzyczna wraz z rozwojem muzykalności świadomie kształci wszystkie dyspozycje psychiczne i fizyczne, co stymuluje tempo oraz jakość ogólnego rozwoju dziecka. (3)

Iwona Czaja-Chudyba (2015) przeprowadziła badanie na 300 nauczycielach edukacji wczesnoszkolnej, dotyczyło ono rodzaju wartości, które kształtuje u dziecka działanie twórcze. W opinii badanych twórczość stwarzania możliwość rozwoju wartości autokreacyjnych oraz poznawczych. Według Józefa Kozieleckiego (za: Czaja-Chudyba, 2015) wartości autokreacyjne: odwaga, otwartość, samosterowność, szacunek dla siebie, samorozwój są̨ związane z samoświadomością̨, samooceną, a przede wszystkim z transcendencją dziecka. Wartości te pozwalają na odwagę twórczego działania. Dzięki nim można wzmocnić motywację osiągnięć i kształtować zdolności metapoznawcze (Czaja-Chydyba, 2015). Wartości poznawcze z kolei uosabiają wdrożenie etyki naukowca i badawcza poprzez konstruowanie dzieła opartego na osobistym doświadczeniu, wykazującego walory eksploratywności oraz eksperymentowania, a także naukowości poprzez formułowanie i sprawdzanie hipotez. (4)

Joanna Hoffmann-Dietrich pisze: „Kiedy rozważamy relacje między mózgiem a sztuką, pierwsze, co przychodzi nam na myśl, to kreatywność. Zdolność do kreatywnego myślenia i działania, której jeden z przejawów stanowi sztuka, zagwarantowana została bowiem milionami lat ewolucji tego najważniejszego dla człowieka organu, jakim jest mózg. Ludzki mózg, jak wiemy, to narząd bardzo plastyczny, zdolny do tworzenia oraz pobudzania nowych neuronowych połączeń i ścieżek, a nawet reorganizacji całych obszarów aktywności.” (Hoffmann-Dietrich, 2018) (5)

Mam nadzieję, że w tym krótkim wstępie przekonałam Was, że sztuka stanowi ważny element rozwoju dziecka. Poprzez swoją różnorodność oddziaływania wpływa na cały szereg elementów rozwoju jednostki, jest uosobieniem jej wnętrza, aktualnych umiejętności i wiedzy na temat otaczającego świata. W ciągu najbliższych dwóch miesięcy zagłębimy się w jej walory poprzez cykliczne artykuły na blogu, bezpłatne webinaria z zaproszonymi przeze mnie gośćmi i wyzwania, które dla Was przygotowałam.

 


(1) Szmidt K. (2013), Pedagogika twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 278-310
(2) Wojtanowska-Janusz B. (2014), Wpływ muzyki i edukacji muzycznej na rozwój dzieci i młodzieży w: Zeszyty Psychologiczno-Pedagogiczne Centrum Edukacji Artystycznej, Warszawa
(3) Tamże
(4) Czaja-Chudyba I. (2015), Odkrywanie i wspieranie wartości w procesie dziecięcej twórczości w: Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna nr 2 (6), s. 61-71
(5) Hoffmann-Dietrich J. (2018), Mózg i Sztuka: zmarszczka (cyber)przestrzeni w: Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Literacka 34 (54)

 

 

Bibliografia:

Czaja-Chudyba I. (2015), Odkrywanie i wspieranie wartości w procesie dziecięcej twórczości w: Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna nr 2 (6), s. 61-71

Hoffmann-Dietrich J. (2018), Mózg i Sztuka: zmarszczka (cyber)przestrzeni w: Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Literacka 34 (54)

Wojtanowska-Janusz B. (2014), Wpływ muzyki i edukacji muzycznej na rozwój dzieci i młodzieży w: Zeszyty Psychologiczno-Pedagogiczne Centrum Edukacji Artystycznej, Warszawa

Szmidt K. (2013), Pedagogika twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 278-310